Philanthropy Day Edition VII : NEW PHILANTHROPY

Fondazione Lang, Milan op 24 oktober 2019
lees verder >>

Institutional Philanthropy - Trends, Social Context, Distrust and Legitimacy

Keynote Address Rien van Gendt 5 September 2019, Calouste Gulbenkian Foundation
lees verder >>

Met impact investeren in de zorg

Donderdag 10 oktober 2019 // 14:30 uur - 17:30 uur // IBS
lees verder >>

Masterclasses Filantropie & Besturen Filantropische Fondsen

Het Centrum voor Filantropische Studies organiseert begin oktober twee interessante Masterclasses Filantropie & Besturen Filantropische Fondsen.
lees verder >>

Chocolonely Foundation

Tony's Talk: Friendly Field Worker Henk
lees verder >>



    Goede doelen op de barricade voor anonimiteit

    4 maart 2019 in FD 
    door Laurens Berentsen 
     

    Filantropisch Nederland is in rep en roer. Minister voor Rechtsbescherming Sander Dekker dreigt met een nieuwe wet de grootste weldoeners van goede doelen, kerken en culturele instellingen, weg te jagen. 

    VVD-minister Sander Dekker is erin geslaagd heel menslievend Nederlandtegen zich in het harnas te jagen.Goede doelen, kerken en filantropische fondsen verzettenzich tegen zijn voorstel om hungulste gevers uit de anonimiteit te halen. Culturele instellingen enuniversiteiten zijn evenzeer tegen. Als het aan de liberale bewindsman ligt, weet straks de linkerhand wat de rechterhand doet bij giften vanaf €15.000 en liggen naam en woonplaats van de weldoener opstraat.

    Ook advocaten, notarissen en belastingadviseurs delen een dikke onvoldoende uit voor het huiswerk van de minister voor Rechtsbescherming. Zij voorzien een onwerkbare wet, die bovendien zijn doel — het kabinet wil onwelgevallige invloed van buitenlandse geldschieters op moskeeën en andere islamitische organisaties buiten de deur te houden — voorbijschiet.

    In het kort

    • Minister Sander Dekker wil dat namen van grote donateurs publiek worden gemaakt
       
    • Volgens goededoelenorganisaties en kerken hechten weldoeners aan anonimiteit
       
    • Als Dekker zijn plan doorzet vrezen zij honderden miljoenen aan donaties te verliezen
       
    • Onafhankelijke raadgevers adviseren de minister zijn wetsvoorstel te laten vallen


    Maatschappelijk middenveld
    Het conceptwetsvoorstel 'Transparantie maatschappelijke organisaties' heeft 187 reacties opgeleverd in de onlangs afgesloten internetconsultatie. Dat is veel in vergelijking met andere wetsvoorstellen waarover de regering belanghebbenden digitaal heeft geraadpleegd. Opvallender is dat geen van de insprekers een goed woord overheeft voor de maatregel.

    Zien de Hartstichting, het Rijksmuseum, de Doopsgezinde Gemeente Gouda en NOC*NSF spoken als zij waarschuwen dat genereuze donateurs de hand op de knip houden zodra zij hun naam en woonplaats moeten prijsgegeven? Of trekt Dekker werkelijk het vloerkleed weg onder het door politici zo veelgeprezen maatschappelijk middenveld? Net als de afgelopen kabinetten benadrukt ook de huidige regeringsploeg het belang van particuliere initiatieven.

    Goedgeefse sympathisanten
    De vrees dat goedgeefse sympathisanten het voor gezien houden als hun bijdragen met naam en toenaam in de openbaarheid belanden, komt niet uit de lucht vallen, zegt Jan van Berkel. Van Berkel staat met zijn laarzen in de modder als directeur van de Leprastichting. Daarnaast is hij voorzitter van de brancheorganisatie Goede Doelen Nederland en als zodanig bestuurslid van de koepel van Samenwerkende Brancheorganisaties Filantropie.

    'Wij hebben een rondgang gemaakt langs onze leden', zegt Van Berkel. Zijn vereniging telt ruim 170erkende goede doelen, variërendvan het Leger des Heils tot de Bont voor Dieren en van CliniClowns tot Oxfam Novib. 'Donateurs trekken al aan de bel. “Ik ben er helemaal niet van gediend dat mijn naam bekend wordt gemaakt”, zeggen zij.'

     

    Sommige organisaties zijn sterk afhankelijk van grote giften. KWF Kankerbestrijding krijgt zo'n 40% van zijn inkomsten uit donaties en nalatenschappen vanaf €15.000 per jaar. Het Amsterdams Universiteitsfonds ontving in 2018 ruim €1,8 mln van donateurs, waarvan ruim €700.000 afkomstig was van grote giften. De Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij telde vorig jaar dertig giften en veertig nalatenschappen die boven de drempel lagen. De vrijwilligersorganisatie, die volledig particulier wordt gefinancierd, waarschuwt voor de veiligheid op zee als het voorstel van Dekker wet wordt.

    Volgens Goede Doelen Nederland staat alleen al voor haar leden €250 mln op het spel als de minister zijn plannen doorzet. Nederland gaf in 2015 in totaal ongeveer €5,7 mrd aan goede doelen, zo blijkt uit onderzoek van het Centrum voor Filantropische Studies van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Daar zitten ook de bijdrages bij van bedrijven, (familie)fondsen en kansspelen.

    Zorgen over veiligheid
    De wens om anoniem te blijven, kan heel specifieke redenen hebben. Het Amsterdamse Universiteitsfonds kreeg vanuit persoonlijke betrokkenheid een omvangrijke donatie van een particulier voor onderzoek naar alcoholverslaving. Het laat zich raden dat zo iemand zijn gift niet aan de grote klok wil hangen. Andere weldoeners vrezen dat hun deur wordt platgelopen zodra bekend wordt dat zij een grote donatie hebben gedaan. Zorgen over veiligheid zijn een andere overweging om onder de radar te willen blijven.

    Uitbreiding financiële verslaglegging
    Het wetsvoorstel 'Transparantie maatschappelijke organisaties' bestaat uit twee delen. De meeste woede richt zich tegen de verplichting voor goede doelen om namen en woonplaatsen te publiceren van donateurs die binnen een jaar €15.000 of meer overmaken.

    Maar ook het tweede onderdeel van het wetsvoorstel stuit op verzet. Dat behelst uitbreiding tot alle 223.000 stichtingen die Nederland telt om een volledige jaarrekening te deponeren bij de Kamer van Koophandel. Volgens Sander Dekker, minister voor Rechtsbescherming, brengt deze uitbreiding weinig extra werk met zich mee, omdat stichtingen toch al verplicht zijn jaarstukken op te maken voor intern gebruik.

    De stichtingen die dit onderdeel van het wetsvoorstel aangaat, bestrijden de zienswijze van de minister. De organisaties, die meestal op vrijwilligers draaien, zien veel extra werk op zich afkomen.

    Ook in dit geval krijgen de critici bijval uit onverdachte hoek. De Raad voor de Jaarverslaggeving meent dat het tweede onderdeel van het wetsvoorstel tekortschiet in het bereiken van het beoogde doel en vraagt zich af of dit doel niet op meer kostenefficiënte wijze kan worden bereikt.

    Het ministerie van Justitie en Veiligheid laat desgevraagd weten dat uit de reacties blijkt dat 'het onderwerp zeer leeft'. In de internetconsultatie is nadrukkelijk gevraagd om criteria voor een mogelijke vrijstellingsregeling, aldus het ministerie. De reacties zullen volgens JenV worden betrokken bij het vervolg van het wetgevingstraject. De volgende stap daarin is dat Dekker zijn voorstel voor advies voorlegt aan de Raad van State.

    Een deel van de achterban van het Interkerkelijk Contact InOverheidszaken (CIO) laat zichleiden door het Mattheusevangelie, zegt Daniëlle Woestenberg,secretaris van de organisatie die de zakelijke belangen van 31kerkgenootschappen behartigt incontacten met de overheid. 'Maar als gij aalmoes doet, zo laat uwlinkerhand niet weten, wat uwrechter doet; opdat uw aalmoes in het verborgen zij', luidt hunleidraad uit de Bijbel.

    Vrijheid van godsdienst
    Schending van de privacy is eenterugkerend argument tegen de bekendmaking van donateurs.Tegenstanders vragen zich af hoe Dekkers voorstel te rijmen valt met de Algemene verordeninggegevensbescherming van de Europese Unie, die vorig jaar isingegaan.

    Voor kerkgenootschappen ligtprivacy extra gevoelig, legtWoestenberg uit. Na de TweedeWereldoorlog is die juridisch verankerd. Om gelovigen tebeschermen en de vrijheid vangodsdienst te waarborgen. De CIO-secretaris herinnert eraan dat deDuitse bezetter weinig moeitehoefde te doen om NederlandseJoden te achterhalen. Die stonden keurig geregistreerd in debevolkingsregisters. 'Wijvertegenwoordigen ook joodsekerkgenootschappen', zegt Woestenberg.

    Proportionaliteit
    Dekker wil dat de minister uitzonderingen op de publicatieplicht kan maken als de veiligheid in het geding is. Maar waarom je die administratieve rompslomp op de hals halen, als de minister verzuimt de noodzaak van zijn maatregel te onderbouwen, werpt de sector tegen. Temeer omdat volgens de critici vaststaat dat de regeling niet aan haar doel zal beantwoorden — een rijke oliesjeik uit de Golf met verkeerde intenties weet zijn geld heus wel bij een Nederlandse moskee te krijgen zonder dat het gebedshuis dit meldt op zijn website.

    Het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR) onderschrijft deze kritiek. Het door de rijksoverheid ingestelde college raadt Dekker aan zijn voorstel van tafel te halen, omdat de wet niet in verhouding staat tot het beoogde doel. Proportionaliteit en werkbaarheid zijn uit het oog verloren, concludeert de onafhankelijke adviseur droogjes.

     

    Terug