Dag van de Filantropie 2019

Welke rol speelt filantropie in samenleving vandaag? En hoe ziet filantropie er morgen uit? Welke gevolgen heeft dat voor u? Voor filantropische organisaties? Voor de samenleving? Deel met andere professionals en leer van experts in de World Cafés op 6 juni 2019 op de Dag van de Filantropie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. Met als afsluiting de oratie van Prof. Dr. René Bekkers over ‘De waarde van filantropie’.
lees verder >>

IGNITE Award

IGNITE Award brengt social startups in een stroomversnelling
lees verder >>

Boudewijn de Blij, te gast bij Gulle Gevers, MAX op Radio 1

Op zaterdag 27 april was Boudewijn de Blij te gast bij Gulle Gevers, MAX op Radio 1.
lees verder >>

SBF in gesprek met ministerie J&V over conceptwetsvoorstel

Het conceptwetsvoorstel ‘transparantie maatschappelijke organisaties’ heeft tot brede beroering en verontwaardiging geleid. Het voorstel betreft een publicatieplicht voor alle donaties boven de 15.000 euro. Een maand na de sluiting van de internetconsultatie is SBF (Samenwerkende Brancheorganisaties Filantropie), waaronder Goede Doelen Nederland, in gesprek gegaan met het ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V).
lees verder >>

Independent donor group urges greater focus on rights, citizenship and equality

Ariadne, the European network is concerned that the Brexit debate has overly focused on party politics and trade.
lees verder >>



    Nieuwe wet die financiering moskeeën in kaart moet brengen, zal goede doelen verarmen

    17 februari 2019 in FD

    door Gerard van Solinge

    Wat doet een boer als hij vermoedt dat in zijn maïsveld enkele schadelijke planten staan? Hij kan gericht op zoek gaan en deze planten onschadelijk maken. Hij kan ook het hele maïsveld besproeien met gif of alles platmaaien. Voor deze laatste methode kiest minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming in het op 21 december gepubliceerde ontwerp van de wet transparantie maatschappelijke organisaties. Het wetsontwerp komt voort uit het regeerakkoord, waarin staat dat voorkomen moet worden dat vanuit ‘onvrije landen’ via geldstromen bij politieke, maatschappelijke en religieuze organisaties onwenselijke invloed wordt gekocht. Deze geldstromen moeten transparanter worden.

    Het wetsontwerp wil dat maatschappelijke organisaties in de vorm van een stichting, vereniging of kerkgenootschap al hun donaties van €15.000 of meer openbaar maken. De naam en het adres van de donateurs moeten op de website of in het handelsregister worden vermeld. Deze maatregel treft 223.000 stichtingen, 129.000 verenigingen en 1600 kerkgenootschappen. Politieke partijen zijn uitgezonderd, want daarvoor gelden al openbaarmakingsverplichtingen op grond van de Wet financiering politieke partijen.

    ‘De vrees is dat buitenlandse geldstromen de rechtsstaat ondermijnen’

    Volgens de toelichting bij hetwetsontwerp doet financieel-economisch misbruik zich vooral voor bij stichtingen.Daarom worden alle stichtingendaarnaast verplicht jaarlijks debalans en de staat van baten enlasten openbaar te maken. Ditgeldt niet voor de ongeveer 5000 zogenaamde commerciële stichtingen die al hun jaarrekening moeten publiceren. Deze tweede maatregel treft dus 218.000 stichtingen.

    Maatschappelijke organisaties die minder kwetsbaar worden geacht voor onwenselijke beïnvloeding kunnen op verzoek worden vrijgesteld van deze verplichtingen. Volgens de toelichting bij het wetsontwerp zullen daarvoor nog objectieve, niet-discriminatoire criteria moeten worden vastgesteld. De criteria komen niet in de wet, want die mag de minister zelf bepalen in een algemene maatregel van bestuur.

    Het valt op dat in de toelichting op geen enkele wijze wordt onderbouwd hoe groot het hier te bestrijden probleem nu eigenlijk is. Hoe vaak komt het voor dat een grote donatie leidt tot onwenselijke beïnvloeding? Hoeveel maatschappelijke organisaties ontvangen donaties van €15.000 of meer? Bij hoeveel stichtingen is sprake van financieel-economische misbruik? Als de overheid generieke maatregelen wil opleggen, zou zij toch op deze vragen antwoord moeten kunnen geven.

    Moskeeën
    Tussen de regels door valt te lezen dat het hier vooral gaat om de financiering vanuit het (‘onvrije’) buitenland van in ons land actieve moskeeën en geloofsgemeenschappen, die vaak de rechtsvorm van een stichting hebben. De vrees is dat met die geldstromen onwenselijke activiteiten en ideeën worden ondersteund die leiden tot de ondermijning van onze democratische rechtsstaat. Op basis van de verkregen informatie kan de overheid met de betrokken maatschappelijke organisaties in gesprek gaan en eventueel maatregelen nemen. Met dat doel is niets mis, maar wel met de middelen om dat doel te bereiken. Wat is ‘onwenselijk’ en wie bepaalt dat? Gaat de politie of het Openbaar Ministerie dat doen? Of de burgemeester, de rechter of de minister? En gaat de overheid daadwerkelijk controleren of de circa 350.000 betrokken organisaties voldoen aan deze openbaarmakingsverplichtingen?

    Het is niet moeilijk om te voorspellen dat de verplichting tot bekendmaking van donaties en donateurs zal leiden tot een sterke afname van het aantal donaties. Of tot verlaging van donaties tot een bedrag onder €15.000. Veel donateurs willen niet met naam en adres bekend worden. Talloze charitatieve instellingen en andere maatschappelijke organisaties zoals de Stichting ter bevordering van dingen die anders niet gebeuren, de Vereniging tot Behoud van Spoormateriaal Haarlem of de Gereformeerde Gemeente in Nederland (buiten verband) te Dinteloord worden hierdoor geraakt. En zal een kwaadwillende stichting in het donatie-overzicht werkelijk netjes gaan vermelden: ‘Ontvangen op 1 april 2020: € 50.000 van IS te Baghuz, Syrië’?

    Natuurlijk gaan lang niet alle betrokken organisaties – ook niet de goedwillende – deze regels straks naleven. Bovendien zullen na invoering van de wet direct tienduizenden vrijstellingsverzoeken worden ingediend – het laat zich raden dat de bureaucratische machine dan vastloopt.

    Het wetsontwerp staat haaks op andere (fiscale) maatregelen waarmee de overheid de filantropie juist wil bevorderen. Volgens een in 2018 verschenen rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid gaf Nederland in 2015 naar schatting €5,7 mrd (0,85% van het bbp) aan goede doelen. Deze goedgevendheid komt door de nu voorgestelde maatregelen in gevaar.

    Ongeschikt
    De overheid moet zich richten op de schadelijke planten in het veld. De goeden moeten niet onder de kwaden lijden. Er bestaan nu al diverse wettelijke instrumenten, zoals de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme en de Wet melding ongebruikelijke transacties. Beter kan op basis daarvan tijd, geld en energie worden gestoken in een gerichte aanpak.

    De voorgestelde wet is niet geschikt voor het beoogde doel, belast en schaadt talloze maatschappelijke organisaties, en is niet te handhaven. Een geloofwaardige overheid dient dit te vermijden.

    Gerard van Solinge is hoogleraar ondernemingsrecht, Radboud Universiteit Nijmegen en advocaat bij Allen & Overy. Reageer via expert@fd.nl.

     

    Terug